نیمکره راست و چپ مغز در امور جزئی با هم فرق دارن اما با اینحال، یک طرف می تونه کنترل امور رو به دست بگیره و فرمانروایی کنه؟ بعضی از افراد فکر می کنن که هرکی یا راست مغزه یا چپ مغز و این تسلطِ نیمکرهای طرف چپ و راست مغزه که رفتار و افکار رو می سازه. در این متن می خواهیم شایعها و حقایقی رو که درباره این نقطه نظر هست، بهتر بررسی کنیم. پس با ما همراه باشین.

 

نگاهی کلی به داستان نیمکرهای طرف چپ و راست مغز

مغز عضوی سخت کوش و پیچیده در بدنه و بیشتر از ۱۰۰ میلیارد نورون یا سلول مغزی داره که همه اونا روی هم تنها حدود ۵۰۰ گرم هستن. مغز انرژی زیادی می خواد. با اینکه تنها ۲ درصد از وزن بدن رو به خود اختصاص می ده، اما ۲۰ درصد از انرژی اونو مال خود می کنه.

نیمکرهای طرف چپ و راست مغز با تعداد زیادی رشته عصبی به هم وصل هستن. در مغزی سالم، این دو قسمت با هم در رابطه ان. البته حتما احتیاجی به رابطه بین این دو بخش نیس مثلا اگه فردی در حادثه ای دچار جراحتی بشه و این دو بخش از هم جدا شن، هردو بخش بازم قادر به ادامه فعالیت خود هستن.

نیمکره ی طرف چپ در مقابل نیمکره ی طرف راست

باور عادی اینه که بعضی افراد راست مغز هستن و یه سریای دیگه چپ مغز و همین داستانه که شخصیت، افکار و رفتار هر فرد رو می سازه. از اونجا که بعضی افراد راست دست هستن و یه سریای دیگه چپ دست، اینجور ایده ای واسه مغز آدمی هم قوت گرفته. گفته می شه که افراد چپ مغز اینجور هستن:

شخصیت

  • بررسی گر؛
  • منطقی؛
  • جزئی نگر و حقیقت گرا؛
  • محاسبه گر؛
  • مایل به فکر کردن به شکل کلمات.

افراد راست مغز هم بیشتر دارای این ویژگیا هستن:

  • خلاق؛
  • آزاداندیش؛
  • دارای نگاهی کلان به موضوعات؛
  • شهودی؛
  • مایل به اندیشیدن به شکل تصاویر (بیشتر چشمی هستن).

تحقیقات چه میگن؟

تحقیقات ثابت می کنه که چیزی که درباره راست مغز و چپ بودن گفته می شه، درست نیس. در مطالعه ای در سال ۲۰۱۳، تصاویر سه بعدی مغز هزار نفر بررسی شد و با استفاده از اسکنر MRI، میزان فعالیت هردو نیمکره اندازه گیری شد. نتایج نشون می داد که هر آدم، از هردو نیمکره مغزی خود استفاده میکرد و بخشی بر دیگری غالب نیس.

با اینحال، فعالیت مغزی افراد بنا به کاری که مشغول انجامش هستن، متفاوت هستش یعنی بعضی وقتا از نیمکره چپ و بعضی وقتا هم از نیمکره راست استفاده می شه. مثلا مرکز زبون در نیمکره ی چپ مغز قرار داره درحالی که احساسات و ارتباطات غیرکلامی مربوط به نیمکره راست مغز هستن.

تحقیقات درباره تقسیم بندی وظایف مغز در سال ۱۹۶۰ میلادی واسه راجر. و .اسپِری، جایزه نوبل به ارمغان آورد. البته بزرگ نمایی در بعضی ابعاد این دستاوردها، باورهایی مبنی بر چپ مغز بودن یا راست مغز بودن و اثرات اون بر شخصیت افراد رو در بین مردم عادی رواج داد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   هبه در قانون مدنی چه مفهومی دارد؟

کارکرد و ویژگیای نیمکرهای مغزی

گرچه که با توجه به دستاوردها و تحقیقات محققان حالا میدونیم که چیزی به نام راست مغز یا چپ مغز دیگر وجود نداره اما با اینحال، ویژگیای هر کدوم از این دو نیمکره با هم متفاوته. مثلا:

۱. احساسات

در آدم و بقیه پستانداران، نیمکره راست مغز مسئول مدیریت احساساته. احساسات هر فرد از طرف نیمکره راست درک و بیان می شه.

۲. زبون

نیمکره چپ مغز در تولید واژه ها و صحبت کردن فعال تره. در بیشتر افراد، دو بخش اصلی زبانی یعنی ناحیه ورنیکه و بروکا در نیمکره چپ مغزشون قرار داره.

۳. زبون علامت و اشاره

زبونای طبق تصویر و چشمی هم در طرف چپ مغز قرار دارن. افراد ناشنوا با تماشای زبون اشاره، از فعالیتای طرف چپ مغزشون واسه درک معنی بهره می گیرن.

۴. راست دستی یا چپ دستی

افراد چپ دست و راست دست از قسمت چپ و راست مغزشون به شکل ای متفاوت از هم استفاده میکردن. مثلا، فردی چپ دست واسه انجام امور دستی و عملی خود از طرف راست مغز استفاده می کنه و فرد راست دست از قسمت چپ مغزش.

راست دست بودن یا چپ دست بودن چیزی ذاتی و مادرزادیه و حتی زمانی که نوزاد در رحم مادرش، اوقات می گذرونه هم این موضوع قابل شناساییه. مثلا در ۱۵ هفتگی، نوزادان شروع به مکیدن انگشت دستان طرف چپ یا راست خود می کنن. این موضوع می تونه تکلیف راست یا چپ دست بودن اونا رو مشخص کنه.

۵. توجه

نیمکره چپ و راست مغز به موضوعات متفاوتی توجه می کنن. نیمکره طرف چپ بیشتر جلب موضوعاتی می شه که به دنیای داخلی فرد در رابطه هستن و نیمکره طرف راست بیشتر درگیر مسائل دنیای خارجی می شه. تحقیقات نشون می ده که مردها و زنان از نظر کارکرد نیمکرهای مغزی مثل هم عمل میکنن و هیچ گونه فرقی بین شون وجود نداره.

کارکرد نیمکرهای مغزی در افراد متفاوت

قسمتی از مغز که واسه هر فعالیت مورد استفاده قرار میگیره، در افراد جورواجور مثل هم نیس. اجرا نواحی مختلف مغزی واسه انجام امور جور واجور تا حدی در گروی راست دست یا چپ دست بودن افراده. مطالعه ای در سال ۲۰۱۴ نشون داد که مرکز یادگیری و کنترل زبون در ۹۹ درصد از افرادِ راست دست، در طرف چپ مغزشون بود و این موضوع درباره ۷۰ درصد از چپ دستان هم صادق بود.

تسلط نیمکرهای مغزی در مغز هر فرد با دیگری متفاوته. علم هنوز راه درازی واسه رسیدن به اطلاعاتی کامل در این باره داره.

جونِ کلام

هنوز علم نتوانستهه به دستاورهای دقیقی درباره چپ مغز یا راست مغز بودن برسه. گرچه بعضی از افراد این فرضیات اثبات نشده رو با ویژگیایی که در خود می بینن، هم سو و درست میدونن اما علم در این مورد نظری قطعی نداده. واقعیت اینه که ساختار نیمکره چپ و مغز برابر نیس و در افراد متفاوت هم عملکردی جور واجور داره.



دسته‌ها: آموزشی